typen draagmoederschap

Draagmoederschap heeft twee vormen.

Bij z.g. “laag-technologisch” draagmoederschap levert de draagmoeder ook de eicel. De draagmoeder wordt geinsemineerd met het semen van de wensvader en stelt hierbij dus zowel haar baarmoeder als de eicel ter beschikking. Feitelijk is de draagmoeder ook de genetische moeder van het kind.

Bij “hoog-technologisch” draagmoederschap wordt een IVF procedure uitgevoerd met het semen van de wensvader en eicellen van de wensmoeder, maar wordt het hieruit ontstane embryo teruggeplaatst in de baarmoeder van de draagmoeder. De draagmoeder brengt hierbij het (biologisch eigen) kind van de wensouders ter wereld. Voor vrouwen zonder (functionerende) baarmoeder is dit de enige mogelijkheid om een genetisch eigen kind te krijgen. Het hoog-technologisch draagmoederschap wordt alleen onder zeer stikte voorwaarden toegestaan, waarbij de behandeling uitsluitend in overweging genomen kan worden als er geen andere behandelingsvormen (meer) aanwezig zijn.

Vanwege het feit dat een derde persoon betrokken is bij de voortplanting van een paar, is het draagmoederschap een complex gebeuren. Vragen van zowel ethische, morele, juridische en psychologische aard spelen een rol. Meer informatie hierover is te vinden op www.draagmoederschap.nl. In Nederland is de voorvechtster van het hoog-technologisch draagmoederschap de gynaecologe Dr Dermout. Zij vervult sinds vele jaren een voortrekkersrol in het totstandkomen van hoogtechnologisch ideëel draagmoederschap in Nederland voor vrouwen die door kanker of door een aangeboren afwijking hun baarmoeder verloren.

Minister Borst van Volksgezondheid stelde in 1997 een gedoogbeleid in voor die vorm van ideëel draagmoederschap en vroeg om onderzoek. Nadat dit onderzoek met succes was afgerond verwezen ministerie, zorgverzekeraars en ziekenhuizen voor de financiering een hele tijd naar elkaar. Echtparen die via IVF bij een draagmoeder een kind willen krijgen, konden daardoor een tijd lang vanwege geldgebrek niet meer worden geholpen. Gezien de complexiteit van de morele aspecten, de juridische aspecten, de indicatiestelling en het beperkte aantal behandelingen in Nederland, heeft het de voorkeur om kennis en ervaring te bundelen. In een dergelijk intake- en expertisecentrum zouden gynaecologen, juristen en psychologen samen verantwoorde zorg kunnen leveren.

Dr. Dermout heeft samen met de beroepsgroep van gynaecologen met succes gestreefd naar de totstandkoming van een nationaal kenniscentrum om deze vrouwen en de draagmoeders en partners professioneel te begeleiden. Vanaf 1-1-2003 is het nieuwe intake- en expertisecentrum hoogtechnologisch draagmoederschap actief. Er wordt gewerkt met vaste psychologen, vaste juristen, vaste contacten bij de Raad voor de Kinderbescherming. Een goede medische, psychologische en juridische counseling is van het grootste belang om teleurstellingen achteraf te voorkomen. Helaas wordt momenteel in Nederland door geen enkele kliniek nog medewerking verleent aan behandelingen in het kader van draagmoederschap.

naar boven

psychologische problemen

Draagmoederschap gaat gepaard met vele psychologische overwegingen, zowel voor de wensouders als voor de draagmoeder. Er bestaat bijvoorbeeld altijd het risico dat de draagmoeder emotioneel zo gehecht raakt aan het kind dat ze draagt, dat ze het niet wil afstaan, zelfs als het kind genetisch niet van haar is. In een poging dit te voorkomen, worden draagmoeders alvorens draagmoeder te worden onderworpen aan uitgebreide psychologische tests. De draagmoeder moet volledig vrijwillig en zonder morele druk bereid zijn om als draagmoeder te fungeren. Daarnaast kan de zwangerschap en bevalling zowel rechtstreekse gezondheidsrisico’s met zich meebrengen als gevolgen voor de eigen vruchtbaarheid van de draagmoeder. Het is daarom gewenst dat de draagmoeder zelf ook al een of meerder kinderen gebaard heeft. Ook het niet slagen van de behandeling of het ter wereld brengen van een kind met aangeboren afwijkingen rechtvaardigt psychologische hulp voor, tijdens en na afloop van de behandeling.

naar boven

juridische problemen

Draagmoederschap gaat gepaard met zeer ingewikkelde juridische processen. De juridische obstakels verdienen daarom eveneens een grote aandacht. Om het kind uiteindelijk een wettig kind van de wensouders te laten zijn zijn vele afspraken nodig en zal bijvoorbeeld een adoptieprocedure geregeld moeten worden. Hiervoor is vooraf overleg en toestemming nodig van onder andere de Raad van Kinderbescherming.

naar boven

extra spanningen

Omdat een derde is betrokken bij de zwangerschap en geboorte van het kind, staat het paar tegenover een unieke uitdaging - niet langer nemen twee mensen de beslissing, maar drie. Hoewel er vooraf duidelijke afspraken gemaakt zijn, zijn er nog steeds zaken waarover het paar geen volledige controle heeft en die met de draagmoeder moeten worden overlegd als ze naar voren komen. Zo kunnen het paar en de draagmoeder tegengestelde meningen hebben over het verloop van de zwangerschap en de geboorte. Ook kunnen de draagmoeder en het paar andere overtuigingen hebben met betrekking tot genetische tests.

Bij de keuze voor een draagmoeder nemen ook vaak de zorgen toe. Niet alleen maakt het paar zich zorgen over het krijgen van een gezonde baby, ze ervaren ook de extra druk van de zorgen om juridische problemen of dat de draagmoeder van gedachte verandert.

naar boven