kans op meerlingzwangerschap

Vruchtbaarheidsbehandelingen worden uitgevoerd om de kans op het realiseren van een zwangerschap te vergroten. In Nederland is het beleid bij vruchtbaarheidsbehandelingen er echter ook op gericht om het aantal meerlingzwangerschappen terug te dringen. Het blijft echter een moelijk dilemma om een veilig evenwicht te vinden tussen de kans op zwangerschap enerzijds en het risico van een meerlingzwangerschap anderzijds.
De belangrijkste reden om te proberen om het aantal meerlingzwangeschappen (van meer dan twee) zo laag mogelijk te houden, is het feit dat deze meerlingzwangerschappen een groter gezondheidsrisico betekenen voor zowel de zwangere als de baby’s. De kans op vroeggeboorte en een laag geboortegewicht zijn bijvoorbeeld aanzienlijk vergroot ten opzichte van een een-of tweeling zwangerschap en hiermee ook de kans op complicaties en handicaps bij het kind. Deze handicaps kunnen varieeren van neurologische aandoeningen tot afwijkingen die niet met het leven verenigbaar zijn. Omdat paren die aan vruchtbaarheidsbehandelingen beginnen dit doen met het oog op het krijgen van (een) gezond(e) kind(eren), kan het nemen van te grote risico’s bij de behandeling dit doel hiermee helaas voorbijstreven. 
De verhoogde kans op meerlingzwangerschap bij vruchtbaargheidsbehandelingen betreft een verhoogde kans op een twee (meer) - eiïge twee(meer)ling. Daarnaast is er, net als bij ieder ander, ook nog een natuurlijke kans op een een-eiïge tweeling.
De kans op een meerlingzwangerschap bij vruchtbaarheidsbehandelingen hangt onder andere af van de soort behandeling en van persoonlijke keuzes.
Ovariele hyperstimulatie

Bij behandelingen waarbij medicijnen worden gebruikt om meerdere eitjes te laten rijpen, is de kans op meerlingen groter dan in de natuurlijke situatie. Om deze reden worden de vrouwen tijdens de behandeling regelmatig gecontroleerd. Als de eierstokken te heftig reageren en teveel eicellen uitrijpen, dan kan de behandeling worden onderbroken en moet de vrouw die maand niet zwanger worden vanwege het risico op meerlingen. Het maximaal aantal follikels wat wél medisch acceptabel is ligt niet exact vast maar hangt onder andere af van het type behandeling en de oorzaak van het vruchtbaarheidsprobleem. Dit wordt met het paar besproken. Bij milde hyperstimulatie in combinatie met Intra-Uteriene Inseminatie (IUI) is dit aantal meestal 2 of maximaal 3. De kans op een twee, of heel soms een drieling, wordt hiermee bijna een ingecalculeerd risico. Het is bij deze behandelingen echter moeilijk om het aantal bevruchtingen, en hiermee de kans op meerlingzwangerschap in toom te houden.

IVF en ICSI behandeling

Bij IVF behandelingen is het risico op meerlingzwangerschappen in principe iets beter te beheersen omdat het alleen nog afhankelijk is van het aantal embryo’s dat teruggeplaats wordt. Om deze reden wordt er in Nederland een strikt terugplaatsingsbeleid gehanteerd. Bij terugplaatsing van 2 embryo’s is het risico op een tweeling ongever 25%. Ook is er een zeer klein risico op een drieling (aangezien een van de embryo’s zich spontaan kan splitsten in een 1- eiïge tweeling; de kans dat ze beide embryo’s dit doen waardoor een vierling tot stand zou komen, is te verwaarlozen klein).

Het feit dat vanwege bezuinigingen in Nederland sinds 1 januari 2004 de eerste IVF behandeling niet meer vergoed wordt door de verzekering kan mogelijk de kans op meerlingen ook beiinvoeden. Aan een IVF behandeling zijn nu behoorlijke eigen kosten verbonden. Nederlandse gynaecologen zijn bang dat het door de hoge eigen kosten kan voorkomen dat paren nu meer embryo’s willen laten terugplaatsen dan het Nederlandse maximale aantal van twee. Omdat ze “meer waar voor hun geld willen”. De kans is groter dat paren dan gaan “shoppen” bij IVF klinieken in het buitenland waar de kans op meerlingen vaak groter is. In het buitenland kan het voorkomen dat er vier of zelfs vijf embryo’s worden teruggeplaatst, waarmee de kans op complicaties bij zowel de vrouw als de kinderen toeneemt.

Er wordt zelfs soms standaard de mogelijkheid geboden om bij het optreden van een (grote) meerlingzwangerschap het aantal vruchtjes te verminderen. Dit betekent echter dat de overbodige vruchtjes in de baamoeder worden ingespoten met een bepaalde vloeistof waardoor het leven van deze vruchtjes wordt afgebroken. Naast de aanzienlijke kans op complicaties bij (grote) meerlingzwangerschappen, moet ook de impact van zo’n reductiebehandeling niet onderschat worden.