cyclusstoornissen
Als er een probleem is met de uitrijping van eiblaasjes (follikels), blijft meestal de eisprong uit of treedt slechts af en toe op. Als er geen eisprong optreedt blijft meestal ook de menstruatie uit. Om zwanger te worden is het echter belangrijk om gemeenschap te hebben rond de tijd van de eisprong. Voor vrouwen met een regelmatige cyclus is dit moment dus makkelijker te bepalen (ongeveer 2 weken na de start van de laatste menstruatie) dan voor vrouwen waarbij de menstruaties op onregelmatige tijden optreden. Blijven menstruaties helemaal uit terwijl de vrouw niet zwanger is, dan zijn er ook problemen te verwachten met de eisprong. Voor vrouwen met een onregelmatige of afwezige cyclus is het daarom belangrijk om eerst te onderzoeken wat de onderliggende oorzaak hiervan is.
Verminderde vruchtbaarheid bij de vrouw wordt vaak veroorzaakt door een probleem met de eisprong (ovulatie). Dit heeft vaak een hormonale oorzaak. Gelukkig zijn hormonale storingen niet moeilijk om te ontdekken en zijn de behandelingen (ovulatie-inductie) simpel en relatief effectief.
In veel gevallen van onvruchtbaarheid produceert een vrouw te weinig van het ene hormoon of te veel van het andere. Dat is het geval bij de hieronder genoemde aandoeningen. Een verstoring van de balans tussen de verschillende hormonen kan leiden tot verminderde vruchtbaarheid bij de vrouw.
afwijking in hormoonspiegels
Hormonale stoornissen zijn soms terug te voeren op storingen in de primaire klieren (hypothalamus, hypofyse, en eierstokken) die geslachtshormonen produceren.
- De hypothalamus, hypofyse en eierstokken zenden tijdens het voortplantingsproces signalen heen en weer die veranderingen veroorzaken in de hormoonproductie. Een tekort aan stimulerende hormonen is een van de verklaringen van het ontstaan van cyclusstoornissen. De hypothalamus kan bijvorbeeld worden beïnvloed door stress, ziekte of sommige medicijnen.
- Ook kan het zijn dat de hypofyse een te grote hoeveelheid van het hormoon prolactine produceert (prolactinemie). Een te hoge concentratie van prolactine in het bloed verstoort de ovulatie. Prolactinemie kan ook veroorzaakt worden door goedaardige gewellen in de hypofyse, zodat bij deze bevinding meestal een onderzoek volgt om deze gewellen uit te sluiten.
- Ook een afwijkend werkende schildklier kan de hormoonbalans verstoren en hiermee de eisprong. Een verhoogde produktie van mannelijke hormonen (androgenen) kan bij vrouwen ook de ovulatie verstoren.
Door het bepalen van de hormoonspiegels kan worden bepaald op welk niveau de oorzaak van de ovulatieproblemen ligt. De onderliggende oorzaak is bepalend voor de soort behandeling die hiervoor kan worden gegeven. De Wereld Gezondheids Organisatie (World Health Organistaion - WHO) deelt vrouwen met ovulatieproblemen in 3 verschillende categoriëen in. Deze indeling is gebaseerd op het niveau waar de oorzaak gelegen is:
Groep1: | oorzaak centraal gelegen (hersenen) komt voor in ongeveer |
Groep2: | verstoring van de balans tussen hypofyse en eierstok 60-85% |
Groep3: | oorzaak gelegen bij de eierstokken zelf 10-30% (Een verhoogde prolactineconcentratie in het bloed kan tot categorie 1 óf 2 behoren). |
polycysteus ovarium - (PCO)
PCO ook wel het syndroom van Stein-Leventhal genoemd, is een aandoening waarbij de hormonale balans is verstoord waardoor ook de ovulatie verstoort is. De bijnieren en eierstokken produceren overdadige hoeveelheden mannelijk hormoon, wat leidt tot een abnormaal hoge productie van luteïniserend hormoon (Luteinizing Hormone - LH) en een abnormaal lage productie van follikelstimulerend hormoon (Follicle-Stimulating Hormone - FSH). Als gevolg daarvan vult de eierstok zich met cysten van onvolgroeide follikels die geen eicellen kunnen produceren.
Vrouwen met deze aandoening kunnen onder meer de volgende kenmerken hebben:
- Onregelmatige menstruatie
- Vergrote eierstokken
- Overdadige gezichts - en lichaamsbeharing
- Vettige huid
- Acne
- Zwaarlijvigheid
De diagnose kan worden gemaakt op basis van o.a. de klinische bevindingen zoals hierboven beschreven, het bepalen van de hormoon spiegels en een echoscopie van de eierstokken. Als een vrouw met PCO ook de lichamelijke kenmerken vertoont spreekt men van het polycysteus ovarium syndroom (PCOS).
vervroegde menopauze
De oorzaak van cyclusstoornissen kan ook liggen op het niveau van de eierstokken zelf. Indien de eierstokreserves voortijdig uitgeput raken, kan de vrouw vervroegd in de overgang (menopauze) raken.
Normaliter ligt de gemiddelde leeftijd van de overgang op 51 jaar. Als de voorraad eicellen voortijdig opraakt dan blijft de eisprong uit en kunnen de menstruaties al eerder stoppen.
Gebeurt dit bij vrouwen onder de 40 jaar, dan spreekt men van een vervroegde menopauze. Een vervroegde menopauze, ook bekend als premature ovariële functiestoornis (Premature Ovarian Failure - POF), treft 1 tot 4% van de vrouwen.
Als een vervroegde overgang heeft plaats gevonden bij een zus of moeder van de vrouw, dan is het belangrijk om uw arts dit te melden, aangezien dit vaak in de familie voorkomt.
